شنبه 14 مرداد 1300 / 6 اوت 1921 / 1 ذى الحجه 1339 * حمله نظاميان دولتى به جنگلىها اردوى نظاميان دولتى به مواضع جمهورى گيلان 1 حمله كردند و نيروهاى جنگلى را در تنكابن 2 شكست دادند . 3 * پاسخ قوام السلطنه به اعتراض برخى از بزرگان مشهد امروز قوام السلطنه پاسخ تلگراف عده‌اى از سران محلى مشهد را كه به انتصاب صمصام السلطنه اعتراض كرده بودند ، ارسال نمود . پاسخ قوام السلطنه حاكى از آن بود كه صمصام السلطنه از اعتماد كامل شاه برخوردار است و انتصاب وى با توجه به تقاضاى مردم ايالت خراسان انجام گرفته است . 4 * دستگيرى نصرت لشكر تعدادى نيرو با دو عراده توپ از ژاندارمرى مشهد براى دستگيرى نصرت لشكر به طرف عباس‌آباد اعزام گرديدند . علت اين امر سرپيچى نصرت لشكر از دستورات پسيان بود . 5 * عزيمت يك ميسيونر آمريكايى و ايتام آشورى به ايران وزارت امور خارجه به وزارت داخله اطلاع داد : دكتر « پاك دول » آمريكايى و همسرش به همراه يك عده يكصد و سى نفرى از ايتام آشورى و بستگان ديگر خود قصد دارند از بغداد به طرف كرمانشاهان حركت نمايند 6 و تقاضا كرده‌اند كه در سرحدات از ورود آنها به ايران ممانعت نشود ، وزارت امور خارجه نيز كه مانعى براى ورود آنان به ايران نمىديد به جنرال كنسول ايران در بغداد اطلاع داد كه آنان براى ورود به خاك ايران مجاز مىباشند . وزارت امور خارجه ضمن بيان اين اظهارات از وزارت داخله نيز تقاضا نمود به مأمورين ايالتى غرب دستورات لازم صادر گردد كه از ورود دكتر دول و همراهان او جلوگيرى ننمايند و حتى الامكان تسهيلات لازم را براى ورود آنان فراهم نمايند . 7

--> ( 1 ) . سياست بلشويك‌ها ، بر اين اساس بود كه ابتدا « راه ائتلاف با رهبر جنبش جنگل » را برگزيدند تا با استفاده از قدرت و نفوذ وى ، زمينه‌هاى نفوذ خود را در افكار عمومى فراهم آورند . بدين‌سان ميرزا كوچك نيز تحت تأثير آنها قرار گرفت و براى مبارزه با ارتجاع داخلى و استعمار خارجى ، دست به تشكيل « جمهورى سوسياليستى گيلان » زد و موجوديت خويش را اعلام كرد در روز 24 رمضان سال 1338 ق ، اعلاميه‌اى از طرف ميرزا و بلشويك‌ها ، تحت عنوان « فرياد مردم مظلوم ايران ، از حلقوم فدائيان جنگل » منتشر ساخت كه طى آن ، حكومت جمهورى به رياست ميرزا و عضويت احسان اللّه خان و خالو قربان و ميرزا محمد على خان دو نفر ديگر ، اعلام گرديد . « 1 ) جمعيت انقلاب سرخ ايران ، اصول سلطنت را ملغى كرده ، جمهورى شوروى را رسما اعلام مىكند . 2 ) حكومت موقت جمهورى ، حفاظت جان و مال عموم اهالى را به عهده مىگيرد . 3 ) هرنوع قرارداد و معاهده‌اى كه دولت ايران قديم و جديد با هردولتى منعقد كرده ، لغو و باطل مىداند . » 4 ) حكومت جمهورى ، همه اقوام بشر را بلاتفاوت با اين آمال شريك دانسته و درباره آنها به تساوى رفتار كرده و حفظ شعائر اسلامى را نيز ، از فرائض مىداند . پس از نشر اين بيانيه ، مشروحه تلگراف از طرف كميته انقلاب به تهران و نظير آن از « بادكوبه » به تمام دنيا مخابره شد . جهت اطلاع بيشتر از چگونگى دلائل سقوط جمهورى گيلان ن ك : ( نهضت ميرزا كوچك خان ، ص 216 ، 217 ؛ كژراهه ، ص 18 ؛ تاريخ انقلاب جنگل ، ص 446 ؛ شوروى و جنبش جنگل ، ص 557 ؛ سى سال رقابت غرب و شوروى در ايران ، ص 81 ؛ سردار جنگل ، ص 365 - 361 ؛ تاريخ جنبش كمونيستى در ايران ، ص 98 ؛ ايران و جهان ، ص 503 ) . ( 2 ) . تنكابن نام شهرى در استان مازندران كه در قديم به آن شهسوار مىگفتند . ( 3 ) . از صبا تا نيما ، ص 500 . ( 4 ) . گزارش‌هاى كنسولگرى انگليس در مشهد ، ص 102 و 101 . ( 5 ) . نامه ميرزا على به سردار نصرت ، 14 / 5 / 1300 ، اسناد مؤسسه تاريخ معاصر ، شم 30 و 21527 - ق . ( 6 ) . كنسول آمريكا در بغداد طى تلگرافى عزيمت دكتر « پاك دول » را به سفارت آمريكا در تهران خبر داده بود . ( اسناد ملى ايران ، شم ت 293005983 ) . ( 7 ) . تلگراف وزارت خارجه به وزارت داخله ، 14 / 5 / 1300 ، اسناد ملى ايران ، شم ت 293005983 .